I. Nguyên tắc dạy Prompt cho phân tích dữ liệu (phải nói thẳng)

AI không hiểu dữ liệu. AI hiểu câu hỏi.

3 sai lầm phổ biến của người học:

1. Prompt quá chung: “Hãy phân tích dữ liệu này”
2. Không nói rõ vai trò AI
3. Không xác định đầu ra mong muốn

Vì vậy, bắt buộc dạy Prompt theo khung.

Khung Prompt CHUẨN cho phân tích & Insight

Dạy học viên thuộc lòng khung này (không được sáng tạo):

ROLE – TASK – CONTEXT – CONSTRAINT – OUTPUT

Tôi phân tích từng phần rất thực tế.

ROLE – Ép AI vào vai nghiêm túc

“Bạn là AI”
“Bạn là chuyên gia phân tích dữ liệu / cố vấn quản trị / kiểm toán nội bộ”

Ví dụ:

Bạn là chuyên gia phân tích dữ liệu trong lĩnh vực dịch vụ hạ tầng CNTT công.

TASK – Chỉ 1 nhiệm vụ duy nhất

“Phân tích và gợi ý nhiều thứ”
1 động từ chính: tóm tắt / phát hiện / so sánh / chất vấn

Ví dụ:

Nhiệm vụ của bạn là phát hiện các vấn đề bất thường trong hiệu quả dịch vụ.

3️⃣ CONTEXT – Cung cấp ngữ cảnh tối thiểu nhưng đủ

Dạy học viên không ném cả file cho AI, mà mô tả:

• Loại dữ liệu
• Kỳ thời gian
• Mục tiêu phân tích

Ví dụ:

Dữ liệu gồm các dịch vụ CNTT trong 6 năm, có thông tin SLA, chi phí, giá trị tạo ra, phòng ban và khách hàng.

CONSTRAINT – Phần quyết định chất lượng insight

Đây là chỗ giảng viên phải ép.

Ví dụ ràng buộc tốt:

• Không giải thích lý thuyết
• Không mô tả lại dữ liệu
• Tập trung vào Cost vs Value
• Chỉ nêu insight có tác động quản lý

Ví dụ:

Không mô tả lại số liệu. Chỉ nêu insight có thể dẫn tới quyết định quản trị.

OUTPUT – Chỉ định định dạng

“Hãy cho tôi kết quả”
Nêu rõ số lượng, cấu trúc, giọng điệu

Ví dụ:

Trả lời dưới dạng 5 insight ngắn gọn, mỗi insight gồm: Hiện tượng – Nguyên nhân giả định – Câu hỏi quản lý.

Các PROMPT MẪU

Prompt 1: Tóm tắt dữ liệu (Executive Summary)

Bạn là cố vấn phân tích dữ liệu cho lãnh đạo.

Nhiệm vụ của bạn là tóm tắt bức tranh tổng thể từ dữ liệu dịch vụ CNTT.

Dữ liệu gồm:
- Số lượng dịch vụ
- SLA, trạng thái đúng hạn / quá hạn
- Chi phí, giá trị tạo ra
- Phòng ban và khách hàng

Không liệt kê số liệu chi tiết.
Chỉ nêu 5 nhận định lớn có ý nghĩa quản trị.

Trình bày ngắn gọn, dứt khoát, không giải thích dài dòng.

Prompt 2: Gợi ý Insight Cost vs Value

Bạn là chuyên gia quản trị hiệu quả vận hành.

Nhiệm vụ: phát hiện sự lệch pha giữa chi phí và giá trị tạo ra.

Bối cảnh:
- Mỗi dịch vụ có Service Cost và Service Value
- Có phân theo phòng ban và loại dịch vụ

Chỉ tập trung vào:
- Phòng ban có Cost cao nhưng Value thấp
- Loại dịch vụ có Cost/Value > 1

Trả lời bằng:
- 3 insight rõ ràng
- Mỗi insight kết thúc bằng 1 câu hỏi chất vấn lãnh đạo.

Prompt 3: Phân tích chân dung khách hàng

Bạn là chuyên gia phân tích khách hàng (Customer Intelligence).

Dữ liệu gồm:
- Thông tin nhân khẩu học khách hàng
- Tần suất sử dụng dịch vụ
- Net Value tạo ra

Nhiệm vụ:
Xác định 3 nhóm khách hàng khác nhau về mức độ sinh lợi.

Không dùng thuật ngữ kỹ thuật.
Viết như đang báo cáo cho lãnh đạo không chuyên CNTT.

Prompt 4: Phát hiện bất thường (Anomaly)

Bạn là kiểm toán nội bộ.

Nhiệm vụ:
Tìm các dấu hiệu bất thường trong dữ liệu dịch vụ.

Tập trung vào:
- SLA ngắn nhưng thường xuyên quá hạn
- Phòng ban xử lý nhiều nhưng Net Value thấp
- Khách hàng dùng nhiều dịch vụ nhưng giá trị âm

Không đưa ra kết luận cuối cùng.
Chỉ nêu nghi vấn cần điều tra.

PROMPT 05 – GỢI Ý CÂU HỎI CHO DASHBOARD

Bạn là cố vấn thiết kế dashboard quản trị.

Dựa trên dữ liệu hiện có, hãy gợi ý:
- 5 câu hỏi quản lý quan trọng nhất
- Mỗi câu hỏi tương ứng với 1 chỉ số KPI

Không vẽ biểu đồ.
Chỉ tập trung vào câu hỏi và ý nghĩa quản trị.

RUBRIC ĐÁNH GIÁ PROMPT